Xing Türkiye'den Natali Yeşilbahar yaptığı işi seviyor. Bunu bir etkinlikte koşuşturmasını görünce bir kilometre öteden hissedebilirsiniz. Doğuştan yetenekli bu "insanlar arası networking uzmanı" ile birlikte bir öğle yemeği yedik. Konuştuklarımızın bir kısmını bloguna aktarmış. İsterseniz burada da okuyabilirsiniz.
____________________________________________
Adınızı Açıklayamayacağınız Gizli bir meslek: Gölge Yazarlık 18.02.2009
Düşünün bir yazıyı yazacaksınız; tüm araştırmaları yapacaksınız ve takdirini başka birine bırakacaksınız. Benim karakterime kesinlikle uymayan bu tanımın, Osman Köroğlu gibi mütevazi biri tarafından başarıyla yapıldığını gözlemledim.
Bir dergi veya gazeteden gelen yazı teklifini zaman veya tecrübe yokluğundan geri çevirenlerimiz çoğunlukta. Kitap yazmak istediği halde vakit bulamayan birçok sekör profesyonelimiz bulunmakta. Yoğun zamanlarda önemli metinlerini hazırlaması için birisini aradığınızı veya şirketinizde size bağlı kişiyi görevlendirdiğinizi ve son anda yayına yetiştirilen haberi okuduğunuzda, beğenmediğiniz zamanları hatırlayın. Bunu profesyonel yoldan çözmenin anahtar kelimesi: Gölge Yazarlık (Ghost Writing.)
Bilişim danışmanı Osman Köroğlu, içerik alanında pek de bilinmeyen bu işi, meslek edinmiş.
Kendisiyle güzel bir öğle yemeğinde işinin ilgi çekici detaylarını konuştuk:
Ghostwriting nedir?
Osman Köroğlu: Daha çok yurt dışında bilinen, yavaş yavaş ülkemizde de yaygınlaşmaya başlayan bir serbest meslek. Türkçede "Ghostwriting" karşılığı "gölge yazarlık" kullanılabilir. Bir gölge yazar, profesyonel biçimde başkaları için kitap, makale, dosya konusu, rapor gibi içerikleri hazırlayan, bu konularda içerik danışmanlığı yapan, ancak ortaya çıkan çalışmanın altına imzasını atmayan kişidir. Bir tür serbest içerik sağlayıcıdır diyebiliriz. Müstear veya takma isim kullanarak yazı yazma ile karıştırmamak lazım. İlgili içerikler kitap, dergi, gazete ve web sitesi gibi ortamlarda yayınlanmak üzere başkaları adına hazırlanır ve onların imzasıyla sunulur.
Gölge yazar bazen belli bir aşamaya kadar hazırlanan içerikleri editoryal bakış açısıyla son haline getirir, bazen de ilgili şahısla yaptığı görüşmeler ve bulduğu kaynaklar çerçevesinde tüm içeriği sıfırdan hazırlar. Gölge yazarla yapılan anlaşmaya göre bazen yayınlanan kitap gibi çalışmaların teşekkür bölümünde "sağladığı katkılardan dolayı" teşekkür edilir ama bu nadirdir. Bazen kendimi Depardieu'nun filmindeki, aynı kıza âşık olan arkadaşı Christian için Roxanne'e mektuplar yazan Cyrano de Bergerac gibi hissettiğim de olur. Ama unutmamalı, imzası yayınlanan kişi işin ruhunu ve rengini, gölge yazar bedenini ve elbisesini verir.
İşin oldukça ilginç. Peki, bir gölge yazarın hizmetinden kimler faydalanır?
Çeşitli alanlarda uzmanlaşmış, tecrübeli birçok insan ve bunların paylaşabileceği birçok bilgi ve edinimleri var. Ancak bunları yazabilmek için ya zamanları ya da yazma tecrübeleri yok.
Belli bir kalitede ve sıklıkta düzenli yazı yazması gereken veya bir kitap yazmayı planlayan, ama bu konuda tecrübesi veya zamanı olmayan herkes gölge yazarlık hizmetinden faydalanabilir. Yöneticiler en önemli grup. Ayrıca politikacılar, modeller ve sanatçılar da sayılabilir. Gölge yazarlık yaptığım kişiler arasında yok ama bazı ulusal gazete yazarları da bu bağlamda sayılabilir. Türkiye'de yaygın olmadığından, gölge yazarlık pek bilinmiyor. İhtiyaç sahibi hedef kitle de bu tür bir hizmeti kimden alacağını bilmiyor. Çevremdekiler bu işi duyduklarında hayret etseler de böyle bir ihtiyaç olduğunu kabul ediyorlar. Aynı zamanda akıllarına bu tür bir hizmetten faydalanabilecek bir veya iki tanıdıkları geliyor ve beni onlarla tanıştırıyorlar. Yöneticiler metin yazımında kendi asistan veya astlarından, reklam veya tanıtım ajanslarındaki kontaklarından da faydalanırlar. Ancak özellikle gölge yazara ihtiyaç duydukları durumlar da olabilir.
Yurtiçi veya yurtdışında bilinen örnekler var mı?
Süreli yayınlar ve kitapları dışında bazı müzik eserlerinin güftelerinde bile gölge yazarlardan faydalanılabiliyor. Yurtdışında en bilinen örnek Hillary Clinton'ın hatıralarını yazan gölge yazar Maryanne Vollers. Kendisi bu alanda bir anda alınabilecek en yüksek nakit ücreti almıştı. Ronald Reagan da Robert Lindsey'e gölge yazarlıkla biyografisini yazdırdığı biliniyor. William Shatner veya nam-ı diğer Kaptan Kirk, yazdığı kitaplar için gölge yazarlar kullanır.
İsim vermeden, Türkiye'de bir TV sunucusunun yazdığı kitap için, bir başka köşe yazarının düzenli köşe yazıları için, teknoloji alanında bir çokuluslu şirket yöneticisinin de kendi şirketinin ülke çapında dağıtılan dergisindeki başyazısı için gölge yazarların hizmetlerinden faydalandıklarını söyleyebilirim. Benim bildiklerim dışında da var.
Yöneticim için bir dergi veya gazeteye yazı hazırlarken nelere dikkat etmeliyim?
Cevabı dinleyebilirsiniz:
İlk olarak sabırlı davranmalısın ve egonu bir kenara bırakmalısın. İlgili metin birkaç defa olumsuz karşılanıp dönebilir. Bunu beklemiyorsan motivasyonun olumsuz etkilenebilir, üretkenliğin düşebilir. Tasalanma, yazma tecrüben ve muhataplarına ilişkin bilgin çoğaldıkça rahat edersin. Bunu sağlamak için karşındakinin senden tam olarak ne beklediğini anlamalısın.
Öncelikle ilgili kişiyle ofis veya iş çevresinde otuz dakikalık bir ön görüşme yapıp ses kaydını al. Konuşmaya yumuşak bir giriş yapıp, detayları rahat bir iletişim ortamı sağlandıktan sonra al. Metnin kişinin reklamı gibi kokmamasını veya iğreti durmamasını sağlamak adına alabileceğin tüm ek bilgilere ihtiyacın olacak.
Bu görüşmede aynı zamanda ne tür içerikleri, hangi sıklıkta, hangi üslupta hazırlamak gerektiği konusunda belli çerçeveler çiz. Bunlar belirlendikten sonra bir ön çalışmayı yöneticiye ilet. Onay verilirse süreç ilerler.
İşin en zor tarafı ilgili kişinin tarzını, üslubunu olabildiğince yansıtacak içerikler ortaya koyabilmekte. Üslubu aktarabilmek için, ilgili kişinin günlük hayatını, mesleki yazışmalarını, konuşma, giyim, hayat tarzı özelliklerini olabildiğince ayrıntılı incelemek gerekir. Böyle olmazsa dikkatli okurlar söz konusu içeriği başkasının hazırladığını hemen anlar.
Kişinin farklı bir imajla sunulması da mümkün. Böylece alanında şu veya bu sebepten sevilmeyen birisi bile, gölge yazarın çalışmalarıyla ilgi odağı olabilir.
Mesela kişi belli bir yaşı geçmiş olgun bir insansa, kullandığı kelimeler daha ağdalı olabilir. Yazıda daha genç ve modern bir sözcük dağarcığı ile, belki arada yabancı dilden terim veya kavramlar eşliğinde konuşturabilirsin. Sektöre veya ilgili yayının okur kitlesine göre jargon kullanımına da dikkat etmek gerekir. Bir turizm sektörü yayını ve bir teknoloji yayını birbirinden oldukça farklı hedef kitlelere seslenir.
Makaleler için ilk adımlar daha kısadır. Kitaplar için daha uzun bir veri toplama süreci gerekir. Örneğin otobiyografilerde iki-üç gün ilgili kişiyle aynı mekânı paylaşıp, belki onun evinde kampa girip, notlar alınıp ses kayıtları yapılır.
Biraz da yazının şekillendirilmesinden bahsedeyim. İlk kuralımız çekici ve bilgilendirici bir başlık yazıyı okutur. Ama yazı tatmin etmezse başlığın çekiciliği zararlı olur. "Nasıl yapılır" ve "İpuçları" konulu başlıklar ilgi çeker. Yazının ilk cümlesi de okuru çekmeli, okumayı sürdürmeye itmeli.
Başarılı olmak isteyen bir gölge yazar adayı etkileyici yeteneklere sahip olmalıdır. Az önce anlattıklarım dışında hızlı ve dakik çalışabilmesi, kaliteli bir işin getireceği tanınmışlıktan ziyade alacağı ücretle tatmin olabilmesi gerekir.
Bir proje için gölge yazar bulmam gerekirse nelere dikkat etmeliyim? Gölge yazarla nasıl çalışmalıyım?
Osman Köroğlu: Öncelikle projenin tüm ayrıntılarını belirlemelisin. İş tanımı hazırlar gibi çalışmalısın. Gerekli makale ve makalelerin sayfa sayısı, basılı ve çevrimiçi ortam tercihi, içerik kelime veya karakter sayısı, gerekiyorsa özel yazı üslubu, zamanlama, yazılacak mecranın özellikleri ve ödenecek bütçe en önemli konular. Makale tarzı işlerde eğer kolay bulunmayan bir yayınsa, ilgili yayının önceki sayılarının gölge yazara verilmesi de işi kolaylaştırır.
Doğru kişiyi seçme işe alım süreci gibi de düşünülebilir. Ancak burada referans sorgulamak önemli, çünkü gizlilik esas. Güvendiğin bir tanıdık tavsiye ederse rahat edersin. Gölge yazardan gösterebilirse örnek yazılar isteyebilirsin. Son olarak yazılı sözleşme yapıp, projeyle ilgili bitirme tarihini ve ödeme düzenini de belirlemelisin.Etiketler: ghostwriting, gölge yazarlık, natali yeşilbahar
Hepsini okuyun
